İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, işverenlerin en sık eksik bıraktığı yükümlülüklerden biridir. Çoğu zaman eğitim yapılır ama süresi kısa tutulur, konu başlıkları eksik kalır ya da tekrar zamanı kaçırılır. Bu yazıda Çalışanların İş Sağlığı ve Güvenliği Eğitimlerinin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'e göre eğitimlerin nasıl planlanması gerektiğini özetledik.
Eğitim ne zaman verilir?
- İşe başlamadan önce: Her yeni çalışana, işe başlamadan önce eğitim verilmelidir.
- Periyodik olarak: Tehlike sınıfına göre belirlenen aralıklarla eğitim tekrarlanır.
- Değişiklik olduğunda: Çalışanın görev yeri veya işi değiştiğinde, iş ekipmanı ya da teknoloji değiştiğinde.
- Kaza sonrası: İş kazası veya meslek hastalığı yaşayan çalışana, işe dönüşünde olayın nedenleri ve korunma yolları konusunda ek eğitim verilir.
- Uzun süreli ayrılık sonrası: Herhangi bir nedenle altı aydan fazla işten uzak kalan çalışana, işe dönüşünde bilgi yenileme eğitimi verilir.
Süreler ve tekrar periyotları
| Tehlike sınıfı | Asgari süre | Tekrar |
|---|---|---|
| Az tehlikeli | 8 saat | En az üç yılda bir |
| Tehlikeli | 12 saat | En az iki yılda bir |
| Çok tehlikeli | 16 saat | En az yılda bir |
Bu süreler asgaridir; risk değerlendirmesi sonuçlarına göre artırılabilir. Eğitim çalışma saatleri içinde yapılır, eğitimde geçen süre çalışma süresinden sayılır ve çalışandan herhangi bir ücret talep edilemez.
Hangi konular anlatılmalı?
Yönetmelik eğitim içeriğini üç ana başlıkta toplar:
Genel konular
- Çalışma mevzuatı ile ilgili bilgiler
- Çalışanların yasal hak ve sorumlulukları
- İşyeri temizliği ve düzeni
- İş kazası ve meslek hastalığından doğan hukuki sonuçlar
Sağlık konuları
- Meslek hastalıklarının sebepleri
- Hastalıktan korunma prensipleri ve korunma tekniklerinin uygulanması
- Biyolojik ve psikososyal risk etmenleri
- İlk yardım
Teknik konular
- Kimyasal, fiziksel ve ergonomik risk etmenleri
- Elle kaldırma ve taşıma
- Parlama, patlama ve yangından korunma
- İş ekipmanlarının güvenli kullanımı
- Ekranlı araçlarla çalışma
- Elektrik, tehlikeleri, riskleri ve önlemleri
- İş kazalarının sebepleri ve korunma prensipleri
- Güvenlik ve sağlık işaretleri
- Kişisel koruyucu donanım kullanımı
- Tahliye ve kurtarma
Eğitimi kim verir?
Genel ve teknik konular iş güvenliği uzmanı, sağlık konuları işyeri hekimi tarafından verilir. Eğitim sonunda çalışana, eğitimin konusunu, süresini ve tarihini gösteren bir katılım belgesi düzenlenir; belgeler çalışanın özlük dosyasında saklanır.
Uygulamada dikkat edilmesi gerekenler
- Çizelge tutun: Her çalışanın son eğitim tarihini ve bir sonraki eğitim tarihini gösteren bir takip listesi oluşturun.
- Vardiyaları planlayın: Gece vardiyası ve izinli çalışanlar için ayrı oturumlar düzenleyin.
- Uygulamaya yer verin: Yangın söndürücü kullanımı, KKD takma ve ilk müdahale gibi konular uygulamalı anlatıldığında akılda kalır.
- Ölçün: Eğitim sonunda kısa bir değerlendirme yapın; anlaşılmayan konular bir sonraki eğitimde tekrar edilir.
- Belgeleri saklayın: İmzalı katılım listeleri ve belgeler denetimde istenen ilk evraklar arasındadır.