Kişisel koruyucu donanım (KKD), iş güvenliğinde en sık görülen ama çoğu zaman yanlış anlaşılan önlemdir. Baret, gözlük, eldiven ve kulaklık dağıtmak tek başına güvenli bir işyeri anlamına gelmez. Kişisel Koruyucu Donanımların İşyerlerinde Kullanılması Hakkında Yönetmelik, KKD'nin ancak diğer tedbirlerle riskin yeterince azaltılamadığı durumlarda ve doğru seçilerek kullanılmasını öngörür.
KKD neden son çaredir?
Risk kontrolünde öncelik sırası bellidir:
- Tehlikeyi tamamen ortadan kaldırmak,
- Daha az tehlikeli olanla değiştirmek,
- Mühendislik önlemleri almak (makine koruyucusu, lokal havalandırma, ses yalıtımı),
- İdari önlemler almak (çalışma süresi, rotasyon, talimat, eğitim),
- Kişisel koruyucu donanım kullanmak.
KKD yalnızca kullanan kişiyi ve yalnızca doğru kullanıldığı sürece korur. Bu yüzden önce kaynağa yönelik önlemler değerlendirilmelidir.
Doğru KKD nasıl seçilir?
- Riske uygun olmalı: Kimyasal sıçrama için toz maskesi değil, uygun filtreli yarım yüz maske ve yüz siperi gerekir.
- CE işaretli ve uygunluk beyanı bulunmalı: Ürünün hangi standarda göre test edildiği bilinmelidir.
- Kullanıcıya uymalı: Yanlış beden eldiven veya sıkan baret kullanılmaz, çıkarılır.
- Birlikte kullanıldığında uyumlu olmalı: Gözlük ile kulaklık, baret ile yüz siperi birlikte rahat kullanılabilmelidir.
- Çalışanın görüşü alınmalı: Deneme kullanımı yapılan ürünlerin benimsenme oranı çok daha yüksektir.
İşverenin yükümlülükleri
- KKD'yi çalışana ücretsiz sağlamak,
- Kullanım, bakım ve saklama konusunda eğitim vermek,
- Dağıtımı zimmet kaydıyla belgelemek,
- Hasar gören veya ömrünü dolduran donanımı yenilemek,
- Kullanımı denetlemek ve kullanılmadığında gerekli önlemi almak.
Sık yapılan hatalar
- Tüm çalışanlara aynı tip eldivenin dağıtılması; kesilmeye, kimyasala ve ısıya dayanım farklı ürünler gerektirir.
- Kulak tıkaçlarının doğru takılmaması; yanlış takılan tıkaç beklenen korumayı sağlamaz.
- Filtreli maskelerde filtre değişim süresinin takip edilmemesi.
- Darbe almış baretin kullanılmaya devam edilmesi.
Uzmanınızla birlikte KKD matrisi oluşturun
İş güvenliği uzmanınız, risk değerlendirmesi sonuçlarına göre hangi bölümde, hangi işte, hangi KKD'nin kullanılacağını gösteren bir matris hazırlayabilir. Bu matris; satın alma, zimmet ve denetim süreçlerini tek bir listeye bağlar ve sahadaki karmaşayı ortadan kaldırır.