OSGB hizmeti almak zorunlu mu?

Bir çalışanı olan işverenin de iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü var. Görevlendirme yolları, yasal hizmet süreleri ve OSGB seçerken dikkat edilmesi gerekenler.

OSGB hizmeti almak zorunlu mu?

"Sadece beş çalışanımız var, bize de iş güvenliği uzmanı gerekiyor mu?" Bu soruyu küçük işletmelerden sıkça duyuyoruz. Kısa cevap: evet. 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, kamu ve özel sektördeki bütün işyerlerini kapsar ve bir çalışanı olan işverene de iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüğü getirir. Bu yazıda yükümlülüğün ne olduğunu, OSGB'nin bu yükümlülükteki yerini ve hizmet alırken nelere dikkat etmeniz gerektiğini özetledik.

İşverenin temel yükümlülüğü nedir?

Kanun'un 6. maddesine göre işveren, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütmek üzere iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerekli durumlarda diğer sağlık personeli görevlendirmek zorundadır. Bu görevlendirme üç şekilde yapılabilir:

  • Doğrudan istihdam: Gerekli belgeye sahip uzman ve hekimi kendi kadronuza almak.
  • İşverenin kendisinin üstlenmesi: Az tehlikeli sınıfta, 10'dan az çalışanı olan işyerlerinde, gerekli eğitimi alan işveren veya işveren vekili hizmeti kendisi yürütebilir (işyeri hekimliği hariç).
  • OSGB'den hizmet almak: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı'nca yetkilendirilmiş bir Ortak Sağlık ve Güvenlik Birimi ile sözleşme yapmak.

Küçük ve orta ölçekli işletmelerin büyük çoğunluğu için en pratik ve ekonomik yol OSGB'den hizmet almaktır. Tam zamanlı bir uzman ve hekim istihdam etmenin maliyeti, kısmi süreli hizmetle karşılaştırıldığında çok yüksektir.

OSGB tam olarak ne yapar?

OSGB, işyerinizin tehlike sınıfına ve çalışan sayısına göre belirlenen yasal sürelerde uzman ve hekim görevlendirir. Görevlendirme İSG-KATİP sistemi üzerinden yapılır ve işverenin onayıyla kesinleşir. Hizmet kapsamında genellikle şunlar bulunur:

  • Risk değerlendirmesinin yapılması ve güncellenmesi
  • Acil durum eylem planının hazırlanması ve tatbikatlar
  • Çalışanların İSG eğitimleri
  • İşe giriş ve periyodik sağlık muayeneleri
  • Tespit-öneri defterinin tutulması ve düzenli saha ziyaretleri
  • Yıllık çalışma planı ve yıllık değerlendirme raporu

Hizmet süresi nasıl belirlenir?

İş Sağlığı ve Güvenliği Hizmetleri Yönetmeliği, uzman ve hekimin çalışan başına ayda en az ne kadar süre ayırması gerektiğini tehlike sınıfına göre belirler. Örneğin tehlikeli sınıftaki 40 çalışanlı bir işyerinde iş güvenliği uzmanı ayda en az 800 dakika (40 × 20 dakika), işyeri hekimi ise en az 400 dakika (40 × 10 dakika) hizmet vermelidir. Teklif alırken bu sürelerin karşılanıp karşılanmadığını mutlaka kontrol edin; çok düşük fiyatlı teklifler çoğu zaman bu sürelerin altında kalır.

Hizmet almak sorumluluğu ortadan kaldırır mı?

Hayır. Kanun açıkça belirtir: işverenin hizmet alması, onun sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Uzmanın tespit-öneri defterine yazdığı bir eksikliği gidermek işverenin görevidir. İyi bir OSGB bu noktada işverenin yanında durur: tespiti yapar, önceliklendirir, çözüm yolunu gösterir ve takip eder.

OSGB seçerken nelere dikkat etmelisiniz?

  1. Yetki belgesi: OSGB'nin Bakanlık yetki belgesinin geçerli olduğundan emin olun.
  2. Uzman sınıfı: İşyerinizin tehlike sınıfına uygun sınıfta uzman görevlendirileceğini teyit edin.
  3. Ziyaret düzeni: Uzman ve hekimin hangi sıklıkla ve ne kadar süre işyerinize geleceğini yazılı olarak isteyin.
  4. Raporlama: Ziyaret sonrası rapor verilip verilmediğini, tespitlerin nasıl takip edildiğini sorun.
  5. Ulaşılabilirlik: Bir iş kazası veya denetim anında kime, nasıl ulaşacağınızı bilin.

Yükümlülüğü yerine getirmemenin sonucu

Uzman veya hekim görevlendirmemek, Kanun'un 26. maddesine göre her biri için ayrı ayrı ve aykırılığın devam ettiği her ay için idari para cezası uygulanmasına yol açar. Ancak asıl maliyet cezadan büyüktür: önlenebilir bir iş kazası, hem bir çalışanın sağlığına hem de işletmenin itibarına ve maddi kaynaklarına ağır zarar verir.

İşyerinizin tehlike sınıfını ve size uygun hizmet süresini öğrenmek için ücretsiz ön değerlendirme talep edebilirsiniz.