Risk değerlendirmesi bir kez yapılıp dosyaya kaldırılacak bir rapor değildir. İşyeri değiştikçe, yeni makineler geldikçe, çalışanlar ve iş yapış biçimleri farklılaştıkça riskler de değişir. Bu nedenle İş Sağlığı ve Güvenliği Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği hem belirli aralıklarla hem de belirli durumlarda değerlendirmenin yenilenmesini zorunlu tutar.
Yasal yenilenme süreleri
| Tehlike sınıfı | En geç yenilenme süresi |
|---|---|
| Çok tehlikeli | 2 yıl |
| Tehlikeli | 4 yıl |
| Az tehlikeli | 6 yıl |
Tehlike sınıfınız, SGK'ya kayıtlı ana faaliyetinizin NACE koduna göre İş Sağlığı ve Güvenliğine İlişkin İşyeri Tehlike Sınıfları Tebliği'nden belirlenir. Bu süreler üst sınırdır; işyerinde değişiklik olduğunda süre beklenmez.
Süre dolmadan yenilenmesi gereken durumlar
Yönetmeliğe göre aşağıdaki durumlardan biri ortaya çıktığında risk değerlendirmesi tamamen veya kısmen yenilenmelidir:
- İşyerinin taşınması veya binalarda değişiklik yapılması
- İşyerinde uygulanan teknoloji, kullanılan madde ve ekipmanlarda değişiklik olması
- Üretim yönteminde değişiklik olması
- İş kazası, meslek hastalığı veya ramak kala olay yaşanması
- Çalışma ortamına ilişkin sınır değerlerle ilgili bir mevzuat değişikliği olması
- Çalışma ortamı ölçümleri ve sağlık gözetimi sonuçlarına göre gerek görülmesi
- İşyeri dışından kaynaklanan ve işyerini etkileyebilecek yeni bir tehlikenin ortaya çıkması
Uygulamada en sık atlanan durumlar
Sahada gördüğümüz eksikliklerin çoğu yasal sürenin dolmasından değil, değişikliklerin değerlendirmeye yansıtılmamasından kaynaklanıyor:
- Yeni makine: Üretim hattına eklenen bir pres veya forklift, değerlendirmede hiç yer almıyor.
- Yerleşim değişikliği: Depo raf düzeni değişiyor, kaçış yolları daralıyor ama değerlendirme eski krokiye göre duruyor.
- Ramak kala olaylar: Kimse yaralanmadığı için kayda geçmiyor; oysa bu olaylar bir sonraki kazanın habercisidir.
- Yeni kimyasallar: Tedarikçi değiştiğinde farklı içerikli bir ürün kullanılmaya başlanıyor, güvenlik bilgi formu incelenmiyor.
Yenileme nasıl yapılır?
- Değişikliğin etkilediği bölümler ve işler belirlenir.
- Ekip (işveren, uzman, hekim, çalışan temsilcisi) yeniden toplanır.
- Yeni tehlikeler sahada tespit edilir, mevcut tedbirlerin hâlâ yeterli olup olmadığı kontrol edilir.
- Risk skorları güncellenir, yeni düzeltici faaliyetler sorumlu ve termin tarihiyle plana eklenir.
- Değişiklikler çalışanlara duyurulur, gerekiyorsa ek eğitim verilir.
İyi bir risk değerlendirmesinin işareti
İyi bir risk değerlendirmesi kalın bir dosya değildir. Sahada yürüdüğünüzde gördüğünüz tehlikeler dosyada yazar; dosyada yazan tedbirler sahada uygulanmıştır. Her düzeltici faaliyetin bir sorumlusu ve tarihi vardır, kapanan maddeler işaretlenir. Denetimde müfettişin ilk baktığı yer de burasıdır.